header-rotator       Studiegroep Voorafstempelingen

Oostenrijk : Mitteilungen des Deutschen und Österreichischen Alpenvereins (DÖAV)           F. Pouwel

 

 In navolging ophetgeen tot nu toe gepubliceerd is over de zeer verzamelwaardige bandjes waarmee de Mitteilungen verstuurd werden, wil ik in een aantal bijdragen wat dieper ingaan op nog niet aangehaalde fenomenen.

In dit deel wil ik een aantal bandjes bespreken waarmee het periodiek rond 1900 verstuurd is binnen het Oostenrijk-Hongaarse Rijk, wat wil zeggen dat volstaan kon worden met het binnenlandse tarief.

Allereerst wil ik ingaan op de afbeeldingen 1 en 2. Deze wijken in meerdere opzichten af van de bandjes die al zo vaak afgebeeld zijn :

  • Geen vermelding naam tijdschrift op het bandje
  • Frankering met ½ Kreuzer (groen)
  • Afwijkende adresstrook

Oostenrijk afb. 1

afbeelding 1

Oostenrijk afb. 2

afbeelding 2

De afgebeelde bandjes (en ook de exemplaren die ik niet heb afgebeeld) stammen uit de periode 1890-1900. Al eerder is gemeld dat in het eerste kwartaal van 1903 er toe is overgegaan de naam van het periodiek op het bandje af te drukken, derhalve is het niet verwonderlijk dat de naam ook niet op deze bandjes voorkomt. De frankering met de ½ Kreuzer is een relatief zeldzame, veroorzaakt door het karakter van de verzending. Door de Oostenrijkse post werd de mogelijkheid geboden om een periodiek te verzenden naar de plaats van de geadresseerde, maar niet “aan huis” te bezorgen. Het desbetreffende poststuk moest door de geadresseerde zelf opgehaald worden, waarschijnlijk bij een soort centrale. Dit scheelt vanzelfsprekend in de porti. Deze mogelijkheid werd geboden tot 1900. In tegenstelling tot de smalle langwerpige adresstrookjes zijn de bewuste adresstrookjes van een heel ander formaat. Stroken zegels werden vertikaal op nog onversneden vellen adresstrookjes geplakt en vervolgens versneden. In tegenstelling tot veel Nederlandse knippen werden de gefrankeerde, nog niet versneden adresstroken, niet (vooraf)gestempeld, maar pas na ontvangst in de plaats van de geadresseerde.

Het bovenstaande overwegende, zou verzending van de Mitteilungen met deze krantenbandjes niet voor de hand liggen, maar …

  • Bandjes zijn net zo breed als de bekende bandjes
  • Frankering in het midden en eind van de maan
  • Het woord “Mitgl(ied)” op de adresstrook in combinatie met het beroep van de geadresseerde doet sterk denken aan termen gebezigd door de expeditie van de DÖAV.

We moeten echter in het midden laten of deze bandjes ook daadwerkelijk zijn gebruikt bij het verzenden van de Mitteilungen; wellicht dat meer voorbeelden een definitief uitsluitsel dan wel bevestiging kunnen opleveren. Wat wel vaststaat is dat dit geen voorafstempelingen zijn; zoals gebruikelijk werden binnenlandse verzendingen in de gemeente van de geadresseerde na ontvangst afgestempeld.

Oostenrijk afb. 3

afbeelding 3

De afbeeldingen 3 en 4 laten onbetwistbaar 2 bandjes zien waarmee het periodiek verstuurd is in 1902 en 1903. Kenmerken :

  • Bandjes en adresstrook conform de “normale” habitus
  • Frankering met los zegel 2 Heller Mercurius
  • Geen tekst op bandje

Oostenrijk afb. 4

afbeelding 4

Het binnenlandse tarief in de eerste jaren was 2 Heller, derhalve frankering juist. Wat opvalt is dat beide zegels geknipt/gesneden zijn aan de boven- en onderzijde, en een private tanding hebben aan weerszijden. Kennelijk heeft men stroken van deze zegels vervaardigd, nadat het vel in verticale richting geperforeerd was om zodoende het opplakken van de individuele zegels te vergemakkelijk cq te versnellen. Dat het exemplaar van 1902 geen tekst op het bandje heeft valt in het normale patroon (immers pas vanaf eerste kwartaal 1903), echter het exemplaar uit augustus 1903 heeft nog steeds geen tekst.

Wellicht is de verklaring simpeler dan we denken. Tot aan het eerste kwartaal 1903 werden alle bandjes van de DÖAV voorzien van een los zegel (dus ook de bandjes naar Duitsland). Echter op het moment dat de bandjes voorzien werden van een ingedrukt zegel werd ook de tekst op het bandje gedrukt. Voor binnenlands gebruik heeft men zo te zien langer vastgehouden aan het systeem van het handmatig opplakken van een zegel (in ieder geval tot in 1903/1904) waarbij geen tekst afzonderlijk op het bandje werd gedrukt. Het oudste bandje in mijn verzameling met een binnenlandse adressering met een ingedrukt zegel van 2 Heller stamt uit 1905 en heeft tekst op het bandje (zie afbeelding 5). Ook in dit geval geldt dat alle afgebeelde bandjes niet zijn voorafgestempeld.

Oostenrijk afb. 5

afbeelding 5

Afbeelding 6 is een heel speciaal bandje, of eigenlijk band. Hoewel het in eerste instantie geheel afwijkt van hetgeen we gewend zijn, kan ik niet anders concluderen dan dat deze band is gebruikt bij het verzenden van Mitteilungen of aanverwant tijdschrift. Wat bracht mij tot deze conclusie ?

  • Band even breed als normale bandjes van deze datum
  • Adresstrookje conform normale adresstrookjes van de Mitteilungen
  • Datum verzending (midden van de maand)
  • Zegel van 2 Heller

Oostenrijk afb. 6

afbeelding 6

Hoewel het bandje breder lijkt, heeft het toch echt exact dezelfde breedte als een normaal bandje. Echter, de hoogte van hetgeen ermee verstuurd is, is vrijwel 1 centimeter hoog. Wanneer ik het bandje zo vouw alsof het periodiek er nog in zit (en dat is niet moeilijk omdat de vouwen er nog in zitten) is de breedte exact gelijk.

De frankering valt moeilijk te verklaren : 18 Heller. Echter, het zegel van 2 Heller heeft dezelfde habitus als de 2 zegels uit het vorige voorbeeld. Een deel van een stempel gevoegd bij een beschadiging van de adresstrook links onder deed vermoeden dat wellicht de frankering hoger is geweest. Aangezien het bandje op de plek waar dit zegel gezeten zou moeten hebben totaal onbeschadigd is, kan ik niet anders concluderen dat het deel van het stempel afkomstig is van het bandje wat erna is afgestempeld, zo ook de beschadiging doordat het volgende bandje nog kleefde aan het afgebeelde bandje.

Wellicht dat op deze datum een speciale uitgave verzonden is naar leden binnen het Rijk (gelijk aan de uitgave van mei 1910, toen ook een groter bandje is gebruikt, waarvoor een hogere frankering vereist was). Het kan ook zijn dat 9 exemplaren van het normale periodiek zijn verstuurd. Wellicht dat één van de lezers hier meer over kan zeggen !

 

WORDT VERVOLGD

 

www.bursaescorpartner.biz escort bursa