header-rotator       Studiegroep Voorafstempelingen

De uitgifte van een 0.05 fr-préo in 1980

                                                                                                                                         Mon Römer


Onderstaand artikel is een bewerking van een bijdrage die gepubliceerd werd in het tijdschrift van de Studiegroep Voorafstempelingen (jaargang 6 - nr. 10 van april 1991.

Betekenis van de gebruikte afkortingen :

OBP   :  Officiële Belgische Postzegelcatalogus

OCVB:  Officiële Catalogus van de Voorafgestempelde zegels van België


In mei 1951 werd de violet-grijze postzegel van 0.05 fr. “Cijfer op heraldieke leeuw” (OBP 849) in gebruik genomen. Hij werd onmiddellijk voorafgestempeld :

                image002         

(Verzameling Guy Vanden Bulcke)

Vanaf 1962 werd de voorafstempeling van deze zegel stopgezet. Het tarief voor gewoon drukwerk bedroeg toen 0.40 fr per schijf van 50 gram : 

  image004

 Typo-préo 1961/1962 op de 40 centiemen - OCVB n° 719

(verzameling M. Römer)

Het tarief voor nieuwsbladen en tijdschriften, door de uitgevers afgegeven aan het loket van een postkantoor, bedroeg 0.15 fr. tot 75 gram :

 image006

 5 x Typo-préo 1962/1963 op de 3 centiemen - OCVB n° 726

(verzameling M. Römer)

Op 30 september 1974 werd de violet-grijze zegel vervangen door een rode 0.05 fr. (OBP nr. 1728). Deze werd plots opnieuw vanaf 03.03.1980 voorafgestempeld (OCVB 799P) :

image008

De voorafstempeling gebeurde uitsluitend op Polyvalent Papier en op een zegel “Cijfer op heraldieke leeuw” terwijl al vanaf 1977 het nieuwe type “Cijfer op heraldieke leeuw en wimpel” in gebruik was genomen.

Het tarief voor het verzenden van drukwerk bedroeg in 1980 al 5.00 fr :

 image010

Typo-préo Posthoorn op de 5 frank - OCVB n° 810

(verzameling M. Römer)

Het tarief voor nieuwsbladen en tijdschriften, door de uitgevers afgegeven aan het loket van een postkantoor bedroeg 0.60 fr. per 75 gram :

 image012

4 x Typo-préo Posthoorn op de 15 centiemen - OCVB n° 783

(verzameling M. Römer)

De noodzaak van deze zeer lage voorafstempeling is lang een raadsel geweest. Het kon immers toch niet de bedoeling geweest zijn om filatelisten te gerieven … In 1991 werden echter in het Postmuseum twee dienstnota’s gevonden waardoor de reden van deze ogenschijnlijk dwaze beslissing kon achterhaald worden.

Op 01.02.1980 werd het tarief voor het verzenden van nieuwsbladen en tijdschriften, door de uitgevers afgegeven aan het loket van een postkantoor, verhoogd van 0.60 fr. tot 0.65 fr. 

Aangezien er geen préo van 0.65 fr. voorhanden was werd bij dienstorder van 12.02.1980 toestemming verleend de frankering samen te stellen met een voorafgestempelde zegel van 0.60 fr. en een gewone postzegel van 0.05 fr.  De uitgifte van een nieuwe 0.65 fr. préo werd aangekondigd voor begin april 1980 :

image014 

Onderstaand poststuk is gefrankeerd volgens de instructies van dit dienstorder :

image016 

Typo-préo Posthoorn op de 60 centiemen (OCVB n° 783) en gewone frankeerzegel van 5 centiemen (OBP n° 1728).

(verzameling M. Römer)

Door deze maatregel ging het voordeel van het gebruik van préo’s verloren; de gewone zegel moest immers afgestempeld worden al gebeurde dit niet altijd zoals blijkt uit onderstaand document :

 image018

Typo-préo Posthoorn op de 60 centiemen (OCVB n° 783) en gewone frankeerzegel van 5 centiemen (OBP n° 1728). 

(verzameling M. Römer)

Drukwerk wordt in zeer grote aantallen verzonden. Vermoedelijk ontstond er in sommige postkantoren onmiddellijk een tekort aan gewone 0.05 fr. frankeerzegels want reeds op 21.02.1980 verscheen een nieuwe dienstnota waarbij toelating gegeven werd de nieuwsbladen en tijdschriften te frankeren met alleen de 0.60 fr préo. De aanvullende frankering moest, voor alle afgegeven nieuwsbladen of tijdschriften samen, betaald worden in geld. De kantoorchefs werden verzocht hun personeel ervan in kennis te stellen dat tot 21.03.1980 geen strafport mocht geheven worden op poststukken die op deze wijze gefrankeerd waren.

image020

Onderstaand poststuk werd ogenschijnlijk volgens deze instructies gefrankeerd. Het werd verzonden van Antwerpen naar Blankenberge. 

image022 

 Typo-préo Posthoorn op de 60 centiemen (OCVB n° 783)

(verzameling M. Römer)

Het werd onbestelbaar teruggestuurd op 12 februari 1980 (stempel op achterzijde), dus vóór het publiceren van bovenstaand dienstorder : 

 image024

Het had in feite moeten belast worden met strafport voor het ontbrekend bedrag van 0.05 fr.

De 5c-préo zou uiteindelijk vanaf 03.03.1980 in omloop komen : 

image026

Typo-préo Posthoorn op de 5 centiemen (OCVB n° 799P) en op de 60 centiemen (OBP n° 788)

(verzameling M. Römer)

 In onderstaand stuk blijkt er geen 60c-préo gebruikt te zijn (wat nochtans verplicht was) zonder dat hiervoor strafport werd geheven :

image028 

Typo-préo Posthoorn op de 5 centiemen (OCVB n° 799P) en gewone frankeerzegel van 60 centiemen (OBP n° 855)

(verzameling M. Römer)

Op 14.04.1980 kwam een 0.65 fr-préo ter beschikking waardoor de voorafgestempelde 0.05 fr. overbodig werd :

image030 

Typo-préo Posthoorn op de 65 centiemen (OCVB n° 807P)

(verzameling M. Römer)

 image032

Typo-préo Posthoorn op de 65 centiemen (OCVB n° 807P)

(verzameling M. Römer)

Indien de voorschriften letterlijk toegepast werden dan kan men dus in de periode tussen 01-02-1980 en 14-04-1980 op kruisbandjes of brieven met tijdschriften en nieuwsbladen volgende frankeringen vinden :

1. van 01.02.1980 tot 12.02.1980 : vermoedelijk een combinatie van beschikbare préozegels zoals bijvoorbeeld :

      0.20 fr + 0.20 fr + 0.25 fr = 0.65 fr

      0.10 fr + 0.30 fr + 0.25 fr = 0.65 fr

      0.02 fr + 0.03 fr + 0.60 fr = 0.65 fr

2.  van 12.02.1980 tot 21.02.1980 : een 0.60 fr-préo en een afgestempelde gewone 0.05 fr frankeerzegel

3.   van 21.02.1980 tot 21.03.1980 :

      - ofwel een 0.60 fr-préo en een afgestempelde gewone 0.05 fr frankeerzegel;

      - ofwel onvoldoende frankering met een 0.60 fr-préo, maar niet voorzien van strafport.

4.   van 03.03.1980 tot 21.03.1980 en later : een 0.60 fr-préo en een 0.05 fr-préo.

Diegenen die een poststuk bezitten, gefrankeerd zoals uitgelegd in het bovenstaande, en voorzien van bewijzen van postale behandeling, hebben een zeldzaam stuk waarvan de zegels best niet worden afgeweekt !!!

www.bursaescorpartner.biz escort bursa